Figura św. Jana Nepomucena w Prudniku to jeden z najcenniejszych przykładów rzeźby barokowej w mieście. Usytuowana w południowo-wschodnim narożniku Rynku, w bezpośrednim sąsiedztwie ratusza, stanowi ważny element historycznej przestrzeni miejskiej oraz charakterystyczny punkt na mapie turystycznej Prudnika.

 

Historia obiektu

Pomnik został ufundowany w 1733 roku z inicjatywy burmistrza Tobiasza oraz sześciu prudnickich mieszczan noszących imię Jan. Uroczyste ustawienie figury na Rynku miało miejsce 15 maja tego samego roku.

Autor rzeźby nie jest znany – przypuszcza się jednak, że mógł być związany z warsztatem uczniów śląskiego rzeźbiarza Michała Kramera. Trzy lata po powstaniu głównej figury do kompozycji dodano dwie boczne rzeźby aniołów, które najprawdopodobniej wykonał inny artysta.

Figura przetrwała II wojnę światową bez zniszczeń, co czyni ją jednym z najlepiej zachowanych zabytków tego typu w regionie. W XX i XXI wieku była kilkukrotnie poddawana pracom konserwatorskim – szczególnie istotne działania przeprowadzono w 1976 roku oraz na początku XXI wieku, kiedy odtworzono uszkodzone elementy i przywrócono pierwotny wygląd całej kompozycji.

Architektura i symbolika

Rzeźba przedstawia św. Jana Nepomucena w klasycznej pozie kontrapostu. Święty ukazany jest z charakterystycznymi atrybutami:

• palmą męczeńską,
• krzyżem,
• nimbem z pięciu gwiazd nad głową.

Figura ustawiona jest na wielobocznym cokole ozdobionym inskrypcjami w języku łacińskim i niemieckim. Całość kompozycji wzbogacają elementy dekoracyjne typowe dla sztuki barokowej, takie jak woluty, kartusze oraz dynamiczne formy rzeźbiarskie.

U stóp postaci znajdują się putta oraz dwa małe anioły – jeden z nich trzyma język, drugi przykłada palec do ust. Symbolizują one zachowanie tajemnicy spowiedzi, z którą postać świętego jest nierozerwalnie związana.

Po bokach cokołu ustawiono dodatkowe figury aniołów, które podkreślają monumentalny charakter całego założenia. Na jednym z kartuszy widnieje herb Prudnika, na drugim przedstawiono scenę zrzucenia św. Jana Nepomucena do Wełtawy w Pradze.

Znaczenie i funkcja

Figura św. Jana Nepomucena pełniła nie tylko funkcję dekoracyjną, ale również religijną i symboliczną. Święty ten od wieków uznawany jest za patrona chroniącego przed powodziami oraz opiekuna mostów i rzek. W przypadku Prudnika figura była także wyrazem troski władz miasta o jego bezpieczeństwo i pomyślność.

Dziś stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego oraz jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków w centrum miasta. Jest chętnie fotografowana przez turystów i stanowi integralną część historycznego krajobrazu Rynku.

Ciekawostki

• Inskrypcje na cokole zawierają modlitwy oraz nazwiska fundatorów pomnika.
• Rzeźby aniołów zostały czasowo zdemontowane na początku XXI wieku z powodu złego stanu technicznego i powróciły na swoje miejsce po rekonstrukcji w 2010 roku.
• Motyw pięciu gwiazd nad głową świętego nawiązuje do legendy o jego śmierci i cudownym pojawieniu się gwiazd nad Wełtawą.

Powrót do poprzedniej strony »